राजसी_देवात्माएँ उपदेवता कहलाती हैं।

राजसी_देवात्माएँ उपदेवता कहलाती हैं। 

यक्ष, गन्धर्व और किन्नर-- ये तीन वर्ग उपदेताओं के हैं। 16 प्रकार के यक्ष- यक्षिणियां हैं। वे स्वयं सुन्दर होते हैं और सौंदर्य के प्रेमी भी होते हैं। मनुष्य के प्रति इनका विशेष आकर्षण होता है। सुन्दर और आकर्षक स्त्री के प्रति यक्षों की रूचि सर्वाधिक होती है। जहाँ सुन्दर, कमनीय, लावण्यमयी स्त्री को देखते हैं, तुरन्त मोहित हो जाते हैं वे उस पर और विभिन्न प्रकार से वे उसकी सहायता करते हैं अदृश्य रूप से। यक्ष लोग अत्यधिक कामुक और रतिप्रिय होते हैं। वे काम-क्रीड़ा और रति-क्रिया के समस्त गूढ़ रहस्यों से परिचित होते हैं। जो कलाकार काम और रति की विभिन्न मुद्राओं का आश्रय लेकर श्रंगारिक मूर्ति या चित्र का निर्माण करते हैं, उनको बराबर अगोचर सहयोग मिलता है यक्षों का।

     जो लोग आत्माकर्षिणी विद्या की सिद्धि को उपलब्ध हैं, उनको तो इस दिशा में भरपूर सहयोग मिलता है यक्षों का। कभी-कभी तो सुन्दर मानव के रूप में भी प्रकट होकर मनुष्यों की सहायता करते हैं। ऐसी ही यक्षिणियां भी होती हैं। वे भी जहाँ सुन्दर, आकर्षक, युवा व्यक्ति को देखती हैं, तुरंत मोहित हो जाती हैं वे। वे भी कामुक और रतिप्रिया होती हैं। उनकी ऑंखें मोरनी जैसी होती हैं। वे पुरुषों से  संपर्क स्थापित करने के लिए सदैव लालायित रहती हैं। जिसने आत्माकर्षिणी विद्या के द्वारा किसी यक्षिणी को सिद्ध कर लिया है, उसकी प्रत्येक कामना को वे पूर्ण करती हैं। लेकिन साधक को इसका मूल्य चुकाना पड़ता है उसकी काम-पिपासा को शान्त करके। कभी-कभी यक्षिणियां भी सशरीर प्रकट हो जाती हैं और इच्छानुसार रूप धारण कर लेती हैं। वास्तव में यक्षिणियां अति रहस्यमयी होती हैं। जो उनके चंगुल और मायाजाल में एक बार फंस गया, उसका फिर शीघ्र मुक्त होना संभव नहीं।

      इस विश्वब्रह्माण्ड में जितने भी प्रकार के प्राणी होते हैं, वे सभी प्राण तथा उसके विभिन्न आयामों द्वारा संचालित होते हैं। जहां तक आत्माओं का सम्बन्ध है, वे स्वयं की नैसर्गिक ऊर्जा द्वारा होती हैं संचालित और उसी के आधार पर इच्छानुसार रूप धारण कर लेती हैं। ऐसी ही आत्माओं को विशुद्ध आत्मा कहते हैं।

     यक्षों में सबसे बड़ी विशेषता यह होती है कि इनमें प्राण-शक्ति और आत्म- शक्ति--दोनों का सामंजस्य है। वे जितने देवताओं के निकट हैं, कहीं उससे अधिक निकट हैं वे मनुष्यों के लिए।

     यजन करने वाली जाति को *यक्ष* कहते हैं। हमें यह बात ज्ञात होनी चाहिए कि ब्रह्मा ने सबसे पहले पंचतत्वों में जल की उत्पत्ति की और उसके पश्चात् अन्य प्राणियों का निर्माण किया। जल का अर्थ है--जीवन देने वाला। इसीलिए इसकी सबसे पहले उत्पत्ति की गयी प्राक्काल में। जिन-जिन प्राणियों का निर्माण हुआ था--वे सब मिलकर ब्रह्माजी के पास गए और कहने लगे कि हम सब भूख-प्यास से व्याकुल हैं। ब्रह्मा ने कहा--जल की रक्षा करो। एकमात्र जल ही जीवन है। कालान्तर में जल तत्व द्वारा ही अन्य पदार्थों का निर्माण होगा, इसलिए उसकी रक्षा करो। 

     यह सुनकर उन समस्त प्राणियों में से अधिकाँश बोल उठे--'वयं रक्षामः' (हम रक्षा करेंगे) और उनमें से कुछ बोल उठे--'वयं यक्षामः' (हम यजन करेंगे अर्थात् यज्ञ करेंगे)। 'वयं रक्षामः' बोलने वाले रक्ष संस्कृति के कारण आगे चल कर राक्षस या दानव कहलाये और 'वयं यक्षामः' कहने वाले यक्ष संस्कृति (यज्ञ-याग) के फलस्वरूप कहलाये--यक्ष। इस प्रकार हम देखते हैं कि मूल रूप से एक समय दो ही जातियां थीं। एक थी--यक्ष और दूसरी थी राक्षस। यक्ष ही आगे चलकर आर्यावर्त में मनु की सन्तान होने के फलस्वरूप मानव कहलाये। इस तरह पृथ्वी पर दानव और मानव दो प्रकार के शरीरधारी प्राणी बने सर्वप्रथम। मानव में प्रकृति प्रदत्त 'मन' की प्रधानता है-इसीलिए उसे मनुष्य कहा गया। जबकि दानव में है बुद्धि चातुर्य की प्रधानता। अग्नि पुराण के अनुसार यक्षों की उत्पत्ति प्रचेता अर्थात् वरुण से हुई। इसलिए जलतत्व का प्रतीक वरुण है। जलतत्व व्यापक काम की स्थिति है और यही कारण है कि यक्ष-यक्षिणियां अत्यधिक कामातुर और कामाचारी होते हैं। मनुष्य से सौ गुना अधिक कामाचारी होते हैं--यक्ष-यक्षिणियां।

योनि मुद्रा (ज्योति मुदा)-योनि का अर्थ है

योनि मुद्रा (ज्योति मुदा)-योनि का अर्थ है

-अधिष्ठान(निवास स्थान)।यही वह अधिष्ठान है जहाँ योगी स्थिर हो कर आदि शक्ति में लीन होता है।आदि शक्ति,ललिताम्बा,त्रिपुरसुंदरी यहाँ अधिष्ठात्री हैं।

"योनिमुद्रा त्रिखण्डेशी त्रिपुराम्बा त्रिकोणगा"

कतिपय साधकों के अनुसार,लाहिड़ी महाशय कहते थे कि योनि मुद्रा का अभ्यास रात्रि में ही करना चाहिए।परंतु इसे सत्य नही माना जा सकता।योनि मुद्रा ध्यान की अवस्था में एक विशिष्ठ सोपान है तथा क्रिया के अभ्यास के पहले तथा बाद में भी माता की कृपा होती है।

योनि मुद्रा एक स्वयम्भू मुद्रा है तथा इस मुद्रा के संदर्भ में,यद्यपि साधक को अभ्यास करना होता है,अभ्यास शब्द उचित प्रतीत नही होता।यही बात महा मुद्रा तथा खेचरी मुद्रा के संदर्भ में भी सत्य है।ये मुद्राएं योगी की उन्नत क्रमविकास की पराकाष्टा की ओर संकेत करती हैं।अंतः अभ्यास शब्द के स्थान पर मै "प्रणाम" शब्द का प्रयोग करता हूँ।

आज्ञा चक्र के माध्यम से भ्रूमध्य में योनि(त्रिकोण) का दर्शन माता की कृपा से ही सम्भव होता है।वर्षों की साधना के बाद ही योगी पात्र हो पाता है।योगी को कूटस्थ ज्योति के दर्शन होते हैं।

विधि-

1-आरम्भ में खेचरी मुद्रा के बिना भी योनि मुद्रा को प्रणाम कर सकते हैं।

2-आँखे तथा मुख बन्द कर क्रिया प्राणायाम की तरह ही प्राण ऊर्जा को मूलाधार से ऊपर खींचना शरू करें तथा बिंदु(मेडुला) तक ले कर आएं।

साथ ही अपने दोनों हाथों की कुहनियों को ऊपर उठाते हुए अँगुलियों को चेहरे के समीप लाएं।यहाँ उद्देश्य है कि हमारी आँखे,मुख, कान तथा नासिकॉ छिद्र अँगुलियों द्वारा पूर्ण रूपेण बन्द किये जाएं।

लेखकों ने नियम भी बना दिए हैं,जैसे कानों को अंगूठों से,होठों को अनामिका से इत्यादि।

मेरा सुझाव है कि आप अपनी सुविधा से अँगुलियों का प्रयोग करें।कालांतर में नासिका छिद्र एवम् होठों के लिए अँगुलियों के प्रयोग की आवश्यकता ही नही पड़ती।संक्षेप में,समस्त द्वार जहाँ से ऊर्जा बाहर जा सकती है,बन्द होने चाहिए।

ध्यान रहे,नासिका छिद्र बन्द करने के पूर्व आपका ऊर्जा आरोहण(inhalation) पूर्ण हो जाना चाहिए।

3-ऊर्जा का आरोहण पूर्ण है;समस्त द्वार बन्द हैं,ऊर्जा मस्तक में घनीभूत है तथा इन्द्रिय संयम का प्रकाश रुपी ओज भ्रूमध्य की ओर जा रहा है।

इस अवस्था में ऊर्जा स्वतः भ्रूमध्य की ओर गमन करेगी।कुछ ही क्षणों में साधक को प्रकाशमयी अखण्ड मंडल के दर्शन होंगे।साधक तब तक उस अवस्था में स्थिर रहे जहाँ तक वह सहज हो।श्वास को रोके रखना है तब तक कि साधक सहज रह सके।कूटस्थ के दर्शन की अवस्था में भ्रूमध्य में ॐ का जप करें।

4-अब साधक को श्वास(प्राण ऊर्जा) छोड़नी है(क्रिया प्राणायाम की तरह मूलाधार तक)।

यह एक प्रणाम हुआ।ऐसे तीन प्रणाम करें।प्रत्येक प्रणाम के पश्चात् साधक अपने हाथों को यथास्थान रख सकता है तथा उन्हें वापस भी ला सकता है।यथास्थान ही रखना श्रेयस्कर होगा जिससे संचित ऊर्जा बाहर न जा सके एवम् साधक अंतर्मुखी बना रहे।

अतः आप योनि मुद्रा में भी तीन क्रिया प्राणायाम करते हैं।

जैसा मैंने कहा कि ये मुद्राएं स्वयम्भू हैं।अतः साधक की अनुभूति जो कुछ भी लिखा गया है,उसकी तुलना में अलग एवम् अद्वितीय हो सकती है।कुछ साधकों को ॐ का नाद भी सुनाई पड़ता है।

प्रणाम के पश्चात् भी कूटस्थ ज्योति ललाट में मंडराती हैं।साधक को पूर्ण निष्ठा के साथ ज्योति को प्रणाम कर अगाध शांति में डूबे रहना चाहिए।यह शांति ध्यान आसन से उठने के बाद भी साधक के हर क्रिया कलाप में परिलक्षित होती है।

सिद्ध गुरु कि देखरेख मे साधना समपन्न करेँ , सिद्ध गुरु से दिक्षा , आज्ञा , सिद्ध यंत्र , सिद्ध माला , सिद्ध सामग्री लेकर हि गुरू के मार्ग दरशन मेँ साधना समपन्न करेँ ।

 बिना गुरू साधना करना अपने विनाश को न्यौता देना है बिना गुरु आज्ञा साधना करने पर साधक पागल हो जाता है या म्रत्यु को प्राप्त करता है इसलिये कोई भी साधना बिना गुरु आज्ञा ना करेँ ।

आठ वसु – प्रकृति की दिव्य शक्तियाँ

क्या आपने कभी सोचा है कि प्रकृति खुद हमें जीवन जीना सिखाती है?

सनातन धर्म के आठ वसु इसी रहस्य को प्रकट करते हैं।ये केवल देवता नहीं, बल्कि प्रकृति की उन शक्तियों के प्रतीक हैं जिनके बिना जीवन की कल्पना अधूरी है।

आठ वसु – प्रकृति की दिव्य शक्तियाँ

आप – जल की शुद्धता

ध्रुव – स्थिरता और अटल विश्वास

सोम – शांति और मन की ठंडक

धर – धैर्य और सहनशीलता

अनिल – प्राणवायु और गति

अनल – ऊर्जा और परिवर्तन

प्रत्युष – नई शुरुआत

 प्रभास – प्रकाश और दिव्यता

जैसे: जब जीवन अस्थिर लगे — ध्रुव को स्मरण करें

जब मन अशांत हो — सोम को अपनाएँ

जब नया आरंभ चाहिए — प्रत्युष को याद करें

आठ वसु हमें सिखाते हैं कि

प्रकृति के साथ संतुलन ही सच्ची साधना है।

आइए, इन तत्वों को अपने जीवन में अपनाएँ —

शांति, स्थिरता और सकारात्मकता के लिए।

ગોત્ર એટલે શું અને એનું મહત્વ

શું તમે તમારા ગોત્રની વાસ્તવિક શક્તિ જાણો છો?

કોઈ ધાર્મિક વિધિ નથી. અંધશ્રદ્ધા નથી. તે તમારી પ્રાચીન સંહિતા છે.

આ સંપૂર્ણ થ્રેડ વાંચો જેમ કે તમારો ભૂતકાળ તેના પર આધાર રાખે છે.

૧. ગોત્ર એ તમારું અટક નથી. તે તમારું આધ્યાત્મિક ડીએનએ છે.

તમે જાણો છો કે શું પાગલ છે?

આપણામાંથી મોટાભાગના લોકો એ પણ જાણતા નથી કે આપણે કયા ગોત્રના છીએ.

અમને લાગે છે કે તે ફક્ત પંડિતજી પૂજા દરમિયાન કહે છે તે કોઈ પંક્તિ છે. પરંતુ એવું બિલકુલ નથી.

તમારા ગોત્રનો અર્થ છે - તમે કયા ઋષિના મન સાથે જોડાયેલા છો.

લોહીથી નહીં. પરંતુ વિચાર, ઉર્જા, આવર્તન અને જ્ઞાનથી.

દરેક હિન્દુ આધ્યાત્મિક રીતે ઋષિ (ઋષિ) સુધી પહોંચે છે. તે ઋષિ તમારા બૌદ્ધિક પૂર્વજ છે. તેમનું જ્ઞાન, તેમનો માનસિક પેટર્ન, તેમની આંતરિક આવર્તન - બધું તમારામાંથી વહે છે.

૨. ગોત્રનો અર્થ જાતિ નથી.

આજે લોકો તેને ભેળસેળ કરે છે.

ગોત્ર બ્રાહ્મણ, ક્ષત્રિય, વૈશ્ય કે શુદ્ર વિશે નથી.

 તે જાતિ પહેલા, અટક પહેલા, રાજ્યો પહેલા પણ અસ્તિત્વમાં હતું.

તે ઓળખની સૌથી પ્રાચીન પદ્ધતિ છે - જ્ઞાન પર આધારિત, શક્તિ પર નહીં.

દરેક વ્યક્તિ પાસે ગોત્ર હતું - ઋષિઓ પણ એવા વિદ્યાર્થીઓને ગોત્ર આપતા હતા જેઓ તેમના ઉપદેશોને નિષ્ઠાપૂર્વક અપનાવતા હતા. તે શિક્ષણ દ્વારા પ્રાપ્ત થયું હતું.

તો ના - ગોત્ર કોઈ લેબલ નથી.

તે આધ્યાત્મિક વારસાનો મહોર છે.

૩. દરેક ગોત્ર એક ઋષિમાંથી આવે છે - એક સુપરમાઇન્ડ

ધારો કે તમે વશિષ્ઠ ગોત્રમાંથી છો.

એનો અર્થ એ કે તમારા પૂર્વજોના ઋષિ વશિષ્ઠ મહર્ષિ હતા - એ જ ઋષિ જેમણે ભગવાન રામ અને રાજા દશરથને પણ માર્ગદર્શન આપ્યું હતું.

એ જ રીતે, ભારદ્વાજ ગોત્ર?

તમે એવા ઋષિ સાથે જોડાયેલા છો જેમણે વેદોના વિશાળ ભાગો લખ્યા હતા અને યોદ્ધાઓ અને વિદ્વાનોને તાલીમ આપી હતી.

૪૯ મુખ્ય ગોત્ર છે - દરેક ઋષિઓ સાથે જોડાયેલા છે જે ખગોળશાસ્ત્રીઓ, ઉપચાર કરનારા, યોદ્ધાઓ, મંત્ર ગુરુઓ અથવા પ્રકૃતિ વૈજ્ઞાનિકો હતા.

૪. શા માટે વડીલો સમાન ગોત્ર લગ્નની મનાઈ કરે છે?

 અહીં એક હકીકત છે જે તેઓ શાળામાં ક્યારેય શીખવતા નથી:

પ્રાચીન ભારતમાં, ગોત્રનો ઉપયોગ આનુવંશિક રેખાઓને ટ્રેક કરવા માટે થતો હતો.

ગોત્ર પુરુષ રેખામાંથી પસાર થાય છે - એટલે કે પુત્રો ઋષિ-રેખાને આગળ ધપાવે છે.

તેથી જો એક જ ગોત્રના બે લોકો લગ્ન કરે છે, તો તેઓ આનુવંશિક રીતે ખૂબ નજીક હોય છે, જેમ કે ભાઈ-બહેનો.

આ બાળકોમાં માનસિક અને શારીરિક ખામીઓનું કારણ બની શકે છે.

ગોત્ર પ્રણાલી = પ્રાચીન ભારતીય ડીએનએ વિજ્ઞાન

અને આપણે તે હજારો વર્ષ પહેલાં જાણતા હતા - પશ્ચિમી વિજ્ઞાને આનુવંશિકતા શોધ્યા તે પહેલાં.

૫. ગોત્ર = તમારું માનસિક પ્રોગ્રામિંગ

ચાલો આને વ્યક્તિગત બનાવીએ.

કેટલાક લોકો જન્મજાત વિચારક હોય છે.

કેટલાકને ઊંડા આધ્યાત્મિક ભૂખ હોય છે.

કેટલાક સ્વભાવે શાંતિ અનુભવે છે.

કેટલાક કુદરતી નેતાઓ અથવા સત્ય શોધનારા હોય છે.

શા માટે?

કારણ કે તમારા ગોત્ર ઋષિનું મન હજુ પણ તમારી કુદરતી વૃત્તિને આકાર આપે છે.

એવું લાગે છે કે તમારું મન હજુ પણ ઋષિના સંકેત - જે રીતે તેમણે વિચાર્યું, અનુભવ્યું, પ્રાર્થના કરી, શીખવ્યું તેના પર ટ્યુન છે.

જો તમારું ગોત્ર યોદ્ધા ઋષિનું છે, તો તમે હિંમત અનુભવશો.

 જો તે કોઈ ઉપચારક ઋષિ તરફથી હોય, તો તમને આયુર્વેદ કે દવા ગમતી હશે.

આ સંયોગ નથી. આ ઊંડા પ્રોગ્રામિંગ છે.

૬. ગોત્રનો ઉપયોગ એક સમયે શિક્ષણને કસ્ટમાઇઝ કરવા માટે થતો હતો

પ્રાચીન ગુરુકુળોમાં, તેઓ દરેકને એકસરખી રીતે શીખવતા નહોતા.

ગુરુ પૂછતા પહેલા પ્રશ્ન? - "બેટા, તુમ્હારા ગોત્ર ક્યા હૈ?"

શા માટે? કારણ કે તે તેમને કહેતું હતું કે વિદ્યાર્થી કેવી રીતે શ્રેષ્ઠ શીખે છે.

જ્ઞાનની કઈ શાખા તેને અનુકૂળ આવે છે. તેની ઉર્જા માટે કયા મંત્રો શ્રેષ્ઠ કામ કરે છે.

અત્રિ ગોત્રનો વિદ્યાર્થી ધ્યાન અને મંત્રોમાં તાલીમ મેળવી શકે છે.

કશ્યપ ગોત્રનો વિદ્યાર્થી આયુર્વેદિક જ્ઞાનમાં ઊંડાણમાં જઈ શકે છે.

ગોત્ર ફક્ત ઓળખ નહોતી - તે તમારી શીખવાની શૈલી હતી, તમારો જીવન માર્ગ હતો.

૭. અંગ્રેજોએ તેની મજાક ઉડાવી. બોલીવુડે તેની મજાક ઉડાવી. અમે તેને ભૂલી ગયા.

જ્યારે અંગ્રેજો આવ્યા, ત્યારે તેઓએ આ પ્રણાલી જોઈ અને તેને બકવાસ કહ્યું.

તેઓ ગોત્રોને અંધશ્રદ્ધા તરીકે મજાક ઉડાવતા હતા કારણ કે તેઓ તેને સમજી શક્યા ન હતા.

પછી બોલીવુડે મજાક ઉડાવી.

 "પંડિતજી ફરીથી ગોત્ર માંગે છે!" - જાણે કે તે કોઈ હેરાન કરતી જૂની રિવાજ હોય.

અને ધીમે ધીમે, અમે અમારા દાદા-દાદીને પૂછવાનું બંધ કરી દીધું.

અમે અમારા બાળકોને કહેવાનું બંધ કરી દીધું.

અને માત્ર 100 વર્ષમાં, 10,000 વર્ષ જૂની સિસ્ટમ અદૃશ્ય થઈ રહી છે.

તેમણે તેને મારી ન હતી. અમે તેને મરવા દીધું.

8. જો તમને તમારું ગોત્ર ખબર ન હોય તો - તમે નકશો ગુમાવી દીધો છે

કલ્પના કરો કે તમે કોઈ પ્રાચીન રાજવી પરિવારનો ભાગ છો, પરંતુ ક્યારેય તમારી પોતાની અટક જાણતા નથી.

આ કેટલું ગંભીર છે.

તમારું ગોત્ર તમારા પૂર્વજોના GPS છે - જે તમને માર્ગદર્શન આપે છે

- સાચા મંત્રો

- સાચા ધાર્મિક વિધિઓ

- સાચા ઉર્જા ઉપચાર

- સાચો આધ્યાત્મિક માર્ગ

- લગ્નમાં યોગ્ય મેળ

તેના વિના, આપણે આપણા પોતાના ધર્મમાં આંધળા થઈ જઈએ છીએ.

9. ગોત્ર વિધિઓ "ફક્ત દેખાડો માટે" ન હતી

જ્યારે પંડિતો પૂજામાં તમારું ગોત્ર કહે છે, ત્યારે તેઓ ફક્ત ઔપચારિકતા કરતા નથી.

 તેઓ તમને ઋષિની ઊર્જા સાથે પાછા જોડી રહ્યા છે.

તમારા આધ્યાત્મિક વંશને ધાર્મિક વિધિના સાક્ષી બનવા અને આશીર્વાદ આપવા માટે બોલાવવા.

એટલા માટે સંકલ્પ (કોઈપણ પૂજાની શરૂઆત) દરમિયાન તમારા ગોત્રનો ઉચ્ચારણ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે - તે કહેવા જેવું છે:

"હું, ભારદ્વાજ ઋષિનો પુત્ર, મારા આત્માના પૂર્વજની સંપૂર્ણ જાગૃતિ સાથે દૈવી મદદ માંગું છું."

તે સુંદર છે. પવિત્ર. વાસ્તવિક.

૧૦. ખૂબ મોડું થાય તે પહેલાં તમારા ગોત્રને પુનર્જીવિત કરો

તમારા માતાપિતાને પૂછો.

તમારા દાદા-દાદીને પૂછો.

જો તમારે તેનું સંશોધન કરવું હોય તો કરો. પરંતુ તમારા આ ભાગને જાણ્યા વિના ન જીવો.

તેને લખી લો. તમારા બાળકોને આપો. ગર્વથી કહો.

તમે ફક્ત ૨૦૦૦ કે ૧૯૯૦ માં જન્મેલા વ્યક્તિ નથી.

તમે હજારો વર્ષ પહેલાં ઋષિ દ્વારા પ્રગટાવવામાં આવેલી શાશ્વત જ્યોતના વાહક છો.

તમે મહાભારત પહેલાં, રામાયણ પહેલાં, સમય ગણતરી પહેલાં શરૂ થયેલી વાર્તાનો (હાલ માટે) અંતિમ પ્રકરણ છો.

૧૧. તમારું ગોત્ર તમારા આત્મા માટે ભૂલી ગયેલા પાસવર્ડ જેવું છે

આજની દુનિયામાં, આપણે Wi-Fi પાસવર્ડ, ઇમેઇલ લોગિન, નેટફ્લિક્સ કોડ યાદ રાખીએ છીએ...

પરંતુ આપણે સૌથી પ્રાચીન પાસકોડ - આપણું ગોત્ર - ભૂલી જઈએ છીએ.

તે એક શબ્દ પૂર્વજોના જ્ઞાન, માનસિક ટેવો, કર્મકાંડની યાદો, તમારી આધ્યાત્મિક નબળાઈઓ અને શક્તિઓનો સંપૂર્ણ પ્રવાહ ખોલી શકે છે.

તે ફક્ત એક લેબલ નથી - તે એક ચાવી છે. તમે કાં તો તેનો ઉપયોગ કરો છો... અથવા તેને ગુમાવો છો.

૧૨. લગ્ન પછી સ્ત્રીઓ પોતાનું ગોત્ર "ગુમાવતી" નથી - તેઓ તેને ચૂપચાપ સાચવે છે

ઘણા લોકો માને છે કે લગ્ન પછી સ્ત્રીઓ પોતાનું ગોત્ર "બદલે છે". પરંતુ સનાતન ધર્મ સૂક્ષ્મ છે.

શ્રદ્ધા જેવા ધાર્મિક વિધિઓમાં, સ્ત્રીનું ગોત્ર હજુ પણ તેના પિતા પાસેથી લેવામાં આવે છે.

શા માટે? કારણ કે ગોત્ર Y-રંગસૂત્ર (પુરુષ રેખા)માંથી પસાર થાય છે.

સ્ત્રીઓ ઊર્જા વહન કરે છે, પરંતુ તેને આનુવંશિક રીતે પસાર કરતી નથી.

તો ના - સ્ત્રીનું ગોત્ર અદૃશ્ય થતું નથી.  તે લગ્ન પછી પણ તેની અંદર રહે છે.

૧૩. દેવતાઓ પણ ગોત્ર નિયમોનું પાલન કરતા હતા

રામાયણમાં, જ્યારે ભગવાન રામ અને સીતાના લગ્ન થયા - ત્યારે તેમના ગોત્રો પણ તપાસવામાં આવ્યા હતા.

- રામ: ઇક્ષ્વાકુ વંશ, વશિષ્ઠ ગોત્ર

- સીતા: જનકની પુત્રી, કશ્યપ ગોત્ર વંશ

તેઓએ પ્રેમના નામે આંધળા લગ્ન કર્યા ન હતા. દેવતાઓએ પણ ધર્મનું પાલન કર્યું હતું.

આ પ્રણાલી એટલી પવિત્ર હતી - અને છે.

૧૪. ગોત્ર અને પ્રારબ્ધ કર્મ જોડાયેલા છે

ક્યારેય એવું લાગે છે કે તમે બાળપણમાં પણ ચોક્કસ કાર્યો, ટેવો, વિચારો તરફ આકર્ષાયા છો?

તેમાંથી કેટલાક તમારા પ્રારબ્ધમાંથી આવે છે - તે કર્મ જે આ જીવનમાં ફળ આપવાનું શરૂ કરી દીધું છે.

અને ગોત્ર આને પણ અસર કરે છે.

જુદા જુદા ઋષિઓના જુદા જુદા કર્મ વલણો હતા.

તમે, તેમની ઉર્જા વહન કરતા, ઘણીવાર સમાન કર્મ બ્લુપ્રિન્ટ્સ મેળવો છો - સિવાય કે તમે સભાનપણે ચક્ર તોડો.

તમારા ગોત્રને જાણવાથી તમને તમારા કર્મ માર્ગને સમજવામાં અને સાફ કરવામાં મદદ મળે છે.

 ૧૫. દરેક ગોત્રમાં ચોક્કસ મંત્રો અને દેવતાઓ હોય છે

ગોત્રો ફક્ત માનસિક વંશાવળી નથી - તે ચોક્કસ દેવતાઓ (દેવતાઓ) અને બીજ મંત્રો સાથે પણ જોડાયેલા છે જે તમારા આત્માની આવૃત્તિ સાથે શ્રેષ્ઠ રીતે સુસંગત છે.

તમને આશ્ચર્ય થશે કે કેટલાક મંત્રો તમારા માટે "કામ" કેમ નથી કરતા.

કદાચ તમે તમારા ફોનને ખોટા ચાર્જરથી ચાર્જ કરવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છો.

સાચો મંત્ર + તમારું ગોત્ર = આધ્યાત્મિક પ્રવાહ.

આ જાણવાથી તમારા ધ્યાન, મંત્ર સાધના અને ઉપચાર શક્તિમાં ૧૦ ગણો વધારો થઈ શકે છે.

ગોત્ર = મૂંઝવણ દરમિયાન આંતરિક માર્ગદર્શન

આજના વિશ્વમાં, દરેક વ્યક્તિ ખોવાઈ જાય છે.

હેતુ, સંબંધો, કારકિર્દી, ધર્મ વિશે મૂંઝવણ.

પરંતુ જો તમે શાંતિથી બેસો અને તમારા ગોત્ર, તમારા ઋષિ, તમારા પૂર્વજોના ગુણો પર ચિંતન કરો - તો તમને આંતરિક સ્પષ્ટતા મળશે.

તમારા ઋષિ મૂંઝવણમાં રહેતા નહોતા. તેમનો વિચારધારા (વિચાર-પ્રવાહ) હજુ પણ તમારી નસોમાં વહે છે.

 તેની સાથે જોડાઓ - અને તમે ઓછા ખોવાયેલા, વધુ મૂળવાળા અનુભવશો.

૧૭. દરેક મહાન હિન્દુ રાજા ગોત્રોનું સન્માન કરતા હતા

ચંદ્રગુપ્ત મૌર્યથી લઈને હર્ષવર્ધન સુધી અને શિવાજી મહારાજ સુધી - આપણા રાજાઓમાં હંમેશા એક રાજગુરુ રહેતો હતો જે કુલ (કુટુંબ), ગોત્ર અને સંપ્રદાયનો રેકોર્ડ રાખતો હતો.

રાજકારણ અને યુદ્ધમાં પણ - તેઓ ગોત્ર જોડાણોના આધારે નિર્ણયો લેતા હતા, જોડાણો અને રક્તરેખાઓનો આદર કરતા હતા.

કેમ? કારણ કે ગોત્રને અવગણવું એ તમારી કરોડરજ્જુને અવગણવા જેવું હતું.

૧૮. ગોત્ર પ્રણાલી મહિલાઓને શોષણથી સુરક્ષિત કરતી હતી

તમે તેને "પ્રતિગામી" કહો તે પહેલાં, આ સમજો - પ્રાચીન સમયમાં ગોત્ર ટ્રેકિંગ વ્યભિચારને અટકાવતું હતું, કુટુંબ રેખાઓ માટે આદર જાળવી રાખતું હતું અને નાના સમુદાયોમાં છુપાયેલા ચાલાકીથી છોકરીઓનું રક્ષણ કરતું હતું.

જ્યારે કોઈ સ્ત્રીનું યુદ્ધમાં અપહરણ કરવામાં આવતું હતું અથવા અલગ કરવામાં આવતી હતી, ત્યારે પણ તેના ગોત્રથી તેના ઘર, વંશ અને યોગ્ય ગૌરવને ઓળખવામાં મદદ મળતી હતી.

તે પછાત નથી. તે શાનદાર છે.

 ૧૯. ગોત્ર પણ બ્રહ્માંડિક કોયડામાં તમારી ભૂમિકા છે

દરેક ઋષિ ફક્ત ધ્યાન કરતા નહોતા - તેમની બ્રહ્માંડ પ્રત્યેની ફરજ હતી.

- કેટલાક શરીરને સાજા કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરતા હતા

- કેટલાક તારાઓને સમજવા પર

- કેટલાક ધર્મનું રક્ષણ કરવા પર

- કેટલાક ન્યાય પ્રણાલીઓના નિર્માણ પર

તમારા ગોત્રમાં તે હેતુનો પડઘો છે.

જો તમે જીવનમાં ખાલીપણું અનુભવી રહ્યા છો - તો કદાચ તે એટલા માટે છે કારણ કે તમે બ્રહ્માંડિક રમતમાં તમારી ભૂમિકા ભૂલી ગયા છો.

તમારા ગોત્રને શોધો. તમને તમારી ભૂમિકા મળશે.

૨૦. આ ધર્મ વિશે નથી. આ ઓળખ વિશે છે.

ભલે કોઈ નાસ્તિક હોય... આધ્યાત્મિક હોય પણ ધાર્મિક ન હોય... ધાર્મિક વિધિઓ વિશે મૂંઝવણ હોય... ગોત્ર હજુ પણ મહત્વપૂર્ણ છે.

કારણ કે આ ધર્મની બહાર છે.

આ પૂર્વજોની ચેતના છે.

આ ઊંડા મૂળિયાં ધરાવતું ભારતીય શાણપણ છે જે દબાણ કરતું નથી, પરંતુ ચૂપચાપ માર્ગદર્શન આપે છે.

તમારે તેના પર "વિશ્વાસ" કરવાની જરૂર નથી.

તમારે ફક્ત તેને યાદ રાખવાની જરૂર છે.

અંતિમ શબ્દો:

તમારું નામ આધુનિક હોઈ શકે છે.

 તમારી જીવનશૈલી વૈશ્વિક હોઈ શકે છે.

પરંતુ તમારું ગોત્ર કાલાતીત છે.

અને જો તમે તેને અવગણશો, તો તમે એક નદી જેવા છો જે જાણતી નથી કે તે ક્યાંથી આવી છે.

ગોત્ર તમારો ભૂતકાળ નથી.

તે ભવિષ્યના શાણપણનો તમારો પાસવર્ડ છે.

તેને અનલૉક કરો - આગામી પેઢી ભૂલી જાય કે તેનું અસ્તિત્વ પણ છે.

વિધુર નીતિ

વિદુરનીતિનાં શ્રેષ્ઠ ૧૦૮ વાક્યો 

🌟૦૧. જેનું ચારિત્ર્ય સારું છે, તેના માટે આખી દુનિયા એક પરિવાર છે.

🌟૦૨. છળકપટ કરનાર, કદી રાજા બની શકતો નથી.

🌟૦૩. જે સૌનું કલ્યાણ ઈચ્છે છે, તે સૌથી મહાન છે.

🌟૦૪. જ્યાં જ્યાં જુગાર રમાય છે, ત્યાં ત્યાં લક્ષ્મીનો અભાવ રહે છે.

🌟૦૫. સ્વામીએ સેવક ઉપર અને સ્વામી ઉપર સેવકે કદી અવિશ્વાસ ન કરવો.

🌟૦૬. વિનય અને વિવેક, અપયશનો તત્કાલ વિનાશ કરે છે.

🌟૦૭. સુખ માટે ક્યારેય, ધર્મનો ત્યાગ કરશો નહિ.

🌟૦૮. બુદ્ધિમાન અહીં ગરીબ રહી જાય છે અને મૂર્ખ ધનવાન બની જાય છે.

🌟૦૯. ક્ષમા કદી પણ ક્યારેય કોઈનું અકલ્યાણ કરતી નથી.

🌟૧૦. અગ્નિ, સ્ત્રી, દેવી, દેવતા, ગુરુ અને મા-બાપનું કદી અપમાન કરશો નહિ.

🌟૧૧. રાજાએ ક્યારેય પણ પોતાના રાજ્યના નોકરોનો પગાર રોકવો નહિ.

🌟૧૨. રાજા, વિધવા, સૈનિક, લોભી, અતિ દયાળુ, અતિ ઉડાઉ અને અંગત મિત્ર – આ સાત સાથે નાણાંની લેવડ-દેવડ કરવી નહિ.

🌟૧૩. આળસુ, ખાઉધરો, અળખામણો, ઘૂર્ત, ચાલાક, ક્રોધી અને વિચિત્ર વેશધારી – આ સાતને ક્યારેય પોતાના ઘેર ઊતારો આપવો નહિ.

🌟૧૪. તપ, દમ, અધ્યયન, યજ્ઞ, દાન, સદાચાર અને પવિત્ર વિવાહ – આ ગુણો જે કુળમાં હોય છે તે શ્રેષ્ઠ કુળ કહેવાય છે.

🌟૧૫. રાજા, વિદ્વાન, વૃદ્ધ, બાળક, રોગીષ્ઠ, અપંગ અને મા-બાપ – આ સાત ઉપર ગુસ્સો કરનાર સામેથી પીડા વહોરી લે છે.

🌟૧૬. ધીરજ, પુરુષાર્થ, પવિત્રતા, દયા, મઘુરવાણી, મનોનિગ્રહ અને નિરોગી શરીર – આ સાત ગુણો હંમેશા ધનસંપત્તિ વધારે છે.

🌟૧૭. જે ધનવાન છે, પણ ગુણવાન નથી. તેની સોબત કદી ન કરવી.

🌟૧૮. સતત પુરુષાર્થ કરનારને જ બધાં પ્રારબ્ધ સતત સાથ આપે છે.

🌟૧૯. અહીં ‘સીધાં’ માણસને જ બધાં હેરાન કરે છે – માટે બહુ સરળ ન થવું.

🌟૨૦. ‘જે થવાનું હતું, તે થઈ ગયું’ – તેને ભૂલી જઈ વર્તમાનમાં જીવો.

🌟૨૧. પ્રેમ બધાં ઉપર રાખો. પણ વિશ્વાસ કદી નહિ.

🌟૨૨. જે કદી પણ ક્રોધ કરતો જ નથી, તે પુરુષ યોગી છે.

🌟૨૩. આમંત્રણ સિવાય ક્યારેય પારકા ઘેર જવું નહિ.

🌟૨૪. ધર્મનું આચરણ કરી, નીતિપૂર્વક કમાણી કરવી, એ પણ એક પરમસિદ્ધિ છે.

🌟૨૫. ઘરની તમામ મહિલાઓની રક્ષા કરવી, એ ઘરના મર્દોની ફરજ છે.

🌟૨૬. કોઈપણ કાર્યની શરૂઆત કરો તો તેને બહુ જાહેર ના કરો.

🌟૨૭. જે કારણ વગર ગુસ્સે થાય કે કારણ વગર પ્રસન્ન થાય, તેનાથી ચેતજો.

🌟૨૮. જે પોતાને પ્રતિકૂળ છે, તેવું વર્તન બીજા પ્રત્યે કરવું નહિ.

🌟૨૯. જે લોભી છે તેને આખી પૃથ્વી આપો તો પણ ઓછી જ પડવાની છે.

🌟૩૦. જે શાસ્ત્રોથી વિરૂદ્ધ વર્તન કરે છે, તેને શાસ્ત્રો કે શસ્ત્રોનો સામનો કરવો પડે છે.

🌟૩૧. દોરીથી બંધાયેલી કઠપુતળીની જેમ, જીવ દૈવને બંધાયેલો પરવશ છે.

🌟૩૨. ક્રોધ શરીરના સૌદર્યને નાશ કરે છે.

🌟૩૩. પરિવારને મૂકી, જે એકલો મિષ્ટાન્ન આરોગે છે, તેનું પતન નિશ્ચિત છે.

🌟૩૪. જ્યારે ઘરમાં બધાં સૂઈ ગયા હોય ત્યારે એકલાએ જાગવું નહિ.

🌟૩૫. જે વાદવિવાદ નથી કરતાં, તે સંવાદમાં જીતી જાય છે.

🌟૩૬. ૠષિનું કુળ અને નદીનું મુળ જાણવા પ્રયત્નો કરવા નહિ.

🌟૩૭. જે ભૂખ વગર ખાય છે, તે વહેલો મરે છે.

🌟૩૮. દુર્જનોનું બળ હિંસા છે.

🌟૩૯. મઘુરવાણી ઔષધ છે, કટુવાણી રોગ છે.

🌟૪૦. બધા તીર્થોની કરેલી યાત્રા કરતાં, જીવદયા ચડિયાતી છે.

🌟૪૧. પોતાના ઉપયોગ માટે મેળવેલ અનાજ, દહીં, મીઠું, મધ, તેલ, ઘી, તલ, કંદમૂળ, શાકભાજી, લાલ વસ્ત્રો અને ગોળ – આ ૧૧ વસ્તુઓ કોઈને વેચવી નહિ.

🌟૪૨. સાપ, રાજા, શત્રુ, ભોગી, લેણદાર, સ્ત્રી અને પોતાનું શરીર – આટલા સાત ઉપર કદી આંધળો વિશ્વાસ મૂકવો નહિ.

🌟૪૩. સ્નાન કરવાથી રૂપ, બળ, સ્વર, શોભા, સ્વચ્છતાના લાભ પ્રાપ્ત થાય છે.

🌟૪૪. જે સેવક આજ્ઞાનું પાલન કરવાને બદલે, વ્યર્થ દલીલબાજી કરતો હોય, તેને વિના વિલંબે પાણીચું આપી દેવું જોઈએ.

🌟૪૫. જે માણસ જેવો વ્યવહાર કરે છે, તેવો જ વ્યવહાર તેની સાથે કરવો.

🌟૪૬. હણે તેને હણવામાં પાપ નથી.

🌟૪૭. કોઈની વગર કારણે નિંદા કરવી, કોઈ વાતને મૂળ કરતાં વધારીને કહેવી અને કર્કશ વાણી ઉચ્ચારવી – આ ત્રણ દુર્ગુણ, દુઃખ વધારે છે.

🌟૪૮. જ્યાં અતિથિનો આવકાર થાય છે, જે પરિવારમાં મઘુર સંવાદ થાય છે, સંતોષકારક ભોજન થાય છે, તેમજ સેવા થાય છે ત્યાં સદાકાળ લક્ષ્મી છે.

🌟૪૯. જ્ઞાનથી અભય, તપથી ગૌરવ, ગુરુસેવાથી જ્ઞાન અને યોગથી શાંતિ મળે છે.

🌟૫૦. દિવસે એવુંને એટલું કામ કરવું કે રાત્રે તુરંત જ ઊંઘ આવી જાય.

🌟૫૧. જે સભામાં વૃદ્ધ નથી, તે સભા નથી; જે ધાર્મિક નથી, તે જ્ઞાનવૃદ્ધ નથી અને જેમાં સત્ય નથી, તેમાં કોઈ ધર્મ નથી.

🌟૫૨. નાશ પામેલી કોઈપણ વસ્તુનો કોઈ શોક નથી કરતાં, તે પંડિત છે.

🌟૫૩. માણસને જે વહાલું હોય છે, તેના અવગુણ દેખાતા નથી અને જે અળખામણું હોય છે, તેના સદગુણો દેખાતા નથી.

🌟૫૪. પર્વતની ટોચ ઉપર, ઘરમાં, એકાન્ત સ્થળે, નિર્જનસ્થાન કે વનમાં, નદી કે સમુદ્ર કિનારે, કોઈ ધર્મસ્થાનમાં, જ્યારે સમય મળે ત્યારે બેસી આત્મમંથન કરવું.

🌟૫૫. કલ્યાણ ઈચ્છનારે ક્યારેય કુટુંબમાં કજિયો કે કંકાસ કરવાં નહિ.

🌟૫૬. જે વૃક્ષ ઉપર ફળફૂલ બેસતાં નથી, તેનો પક્ષીઓ ત્યાગ કરી દે છે. તેમ મરેલાં માણસનો સગાવહાલાં તુરંત જ ત્યાગ કરી દે છે.

૫૭. જે ભાગ્યમાં લખેલું છે, તે ક્યારેય મિથ્યા થતું નથી.

🌟૫૮. જયારે મુશ્કેલીઓ આવી પડે ત્યારે સંકોચ વગર વડીલોનું માર્ગદર્શન મેળવો.

🌟૫૯. કારણ વગર જ બીજાના દોષો જોવા- કહેવા એ મહામૂર્ખતા છે.

🌟૬૦. દૂધ, ફળ, દવા, પાણી, કંદમૂળ, કોઈપણ દેવી કે દેવતાનો પ્રસાદ લેવાથી ઉપવાસ કે વ્રતભંગ થતો નથી.

🌟૬૧. માતા-પિતા, પ્રભુ અને ગુરુને પગે લાગવાથી આયુષ્ય, વિદ્યા, યશ વધે છે.

🌟૬૨. શુભ કાર્યો કરવાના સંકલ્પ સમયથી જ સંજોગો સુધરવાનું શરૂ થઈ જાય છે.

🌟૬૩. કોઈપણ પ્રયોજન વગર, કોઈ પણ પ્રવાસ કરવો નહિ.

🌟૬૪. જે પોતાનાં વખાણ (આત્મશ્લાધા) જ કરે છે, તે બધે અળખામણો બને છે.

🌟૬૫. જીવનમાં જે માત્ર થોડાં લાભથી જ સંતુષ્ટ થઈ જાય છે, તે મહામૂર્ખ છે.

🌟૬૬. કુટુંબનું ભલું થતું હોય તો કુટુંબની ખરાબ વ્યક્તિનો તુર્ત ત્યાગ કરી દેવો, ગામનું ભલું થતું હોય તો પરિવારનો, દેશનું ભલું થતું હોય તો ગામનો અને આત્માની જો મુક્તિ થતી હોય તો પૃથ્વીનું રાજ પણ છોડી દેવું.

🌟૬૭. જે ઘેરથી અતિથિ નારાજ-નિરાશ થઈ જાય છે, તે ઘરનું પુણ્ય નાશ પામે છે.

🌟૬૮. ક્રોધને શાંતિથી, દુર્જનને સૌજન્યથી, કંજૂસને દાનથી, અસત્યને સત્યથી, મા-બાપને સેવાથી, પત્નીને પ્રેમથી અને પતિને સ્વાદિષ્ટ ભોજનથી જીતવાં.

🌟૬૯. જેમ ઉચ્ચ કુળમાં જન્મેલ નીચ બની શકે છે, તેમ નીચ કુળનો ઉચ્ચ બને છે.

🌟૭૦. જે અન્ન સારી રીતે પચી જતું હોય, તે જ માણસે ગ્રહણ કરવું.

🌟૭૧. કાચાં ફળ તોડી લેનાર, ફળની અસલ મીઠાશ માણી શકતો નથી.

🌟૭૨. નપુસંકને જેમ કોઈ સ્ત્રી પ્રેમ કરતી નથી, તે રીતે જે રાજા કે સ્વામી કે માલિકની કૃપા અને ક્રોધ જો વાંઝિયો હોય તો તેનો બધાં જ ત્યાગ કરે છે.

🌟૭૩. જે ધાતુ તપાવ્યા વિના જ વળી જાય છે, તે ધાતુને તપવું પડતું નથી.

🌟૭૪. જેને કકડીને ભૂખ લાગે છે, તેને રોટલો પણ મિષ્ટાન્ન છે. પરંતુ જેને ભૂખ જ લાગતી નથી, તેના માટે મિષ્ટાન્ન પણ વ્યર્થ છે.

🌟૭૫. કર્મેન્દ્રિયો અને જ્ઞાનેન્દ્રિયો ઉપર જેનો કાબૂ નથી, તે શ્રેષ્ઠ ‘ગુલામ’ છે.

🌟૭૬. સત્યથી ધર્મનું, સતત અભ્યાસથી વિદ્યાનું, સાદગી અને સુઘડતાથી સૌંદર્યનું અને સદગુણોથી કુળનું રક્ષણ થાય છે.

🌟૭૭. અધર્મથી હજુ સુધી કોઈને સિદ્ધિ મળ્યાનું સાંભળ્યું નથી.

🌟૭૮. શાન્તિ માટે ક્ષમા, સુખ માટે સમાધાન, કલ્યાણ માટે ધર્મ શ્રેષ્ઠ ઉપાય છે.

🌟૭૯. કામ, ક્રોધ, લોભ, મોહ, મદ અને મત્સર એ નર્કનાં દ્વાર છે.

🌟૮૦. સત્ય, દયા, તપ, અહિંસા, અચૌર્ય અને અપરિગ્રહ એ સ્વર્ગના દ્વાર છે.

🌟૮૧. નશાબાજ, પાગલ, કામી, લોભી, અભિમાની, ક્રોધી, ઉતાવળિયો, બીકણ, આળસુ અને બહુ બોલનારનો કયારેય સંગ ના કરવો.

🌟૮૨. હમેશાં પ્રસંગને અનુરૂપ પહેરવેશ ધારણ કરવો.

🌟૮૩. જેવો પ્રશ્ન હોય, તેવો જ જવાબ આપો.

🌟૮૪. જે બીજાના સુખે સુખી થાય છે, તે સજ્જન છે. પણ જે બીજાના દુઃખે દુઃખી થાય છે, તે સંત છે.

🌟૮૫. જે શુભ કાર્યોમાં પોતાનાથી ચડિયાતાને આગળ રાખે છે, તે સફળ થાય છે.

🌟૮૬. સમય આવ્યે જે શત્રુને પણ મદદ કરે છે, તેને ત્યાં અનર્થો આવતા નથી.

🌟૮૭. બધાં તહેવારોમાં શક્તિ મુજબ જે પરિવારનું ઘ્યાન રાખે છે, તે સુખી છે.

🌟૮૮. જેમ અગ્નિ ઈંધણથી સંતુષ્ટ નથી, તેમ કામી પુરુષ સ્ત્રીઓથી ધરાતો નથી.

🌟૮૯. વિદ્યાર્થીને સુખ ક્યાંથી અને સુખાર્થીને વિદ્યા ક્યાંથી ?

🌟૯૦. ધનનું મુખ્ય પ્રયોજન જ દાન અને ભોગ છે.

🌟૯૧. જે ગાય સહેલાઈથી દોહવા દેતી નથી, તેને બહુ માર ખાવો પડે છે.

🌟૯૨. ફૂલમાંથી જે રીતે ભ્રમર મધ લે છે, રાજાએ એ રીતે પ્રજા પાસેથી કર લેવો.

🌟૯૩. રાજનીતિમાં ધર્મ જરૂરી છે, પણ ધર્મમાં રાજનીતિની જરૂર નથી.

🌟૯૪. પોતાનું જરૂરી કામ પડતું મૂકી, બીજાનું કામ કરવા દોડી જાય, તે મહામૂર્ખ છે.

🌟૯૫. કોઈપણ પ્રસંગમાં આમંત્રણ વગર જે દોડી જાય છે, તે અપમાનિત થાય છે.

🌟૯૬. દૂરદર્શિતા, કુલીનતા, ઈન્દ્રિયનિગ્રહ, સ્વાઘ્યાય, પરાક્રમ, મિતભાષણ, દાન અને કૃતજ્ઞતા – આ આઠ ગુણો મનુષ્યને યશસ્વી બનાવે છે

.

🌟૯૭. આળસ, માદક દ્રવ્યોનું સેવન, વાતોડિયો સ્વભાવ, પરિવારની માયા, ધગશનો અભાવ, લાલચ, ચંચળતા અને અહંકાર – આ આઠ દુર્ગુણો હોય ત્યાં ક્યારેય વિદ્યા કે વિદ્યાર્થીનો વિકાસ થતો નથી.

🌟૯૮. જે આસ્તિક છે, તે પંડિત છે.

🌟૯૯. ન ગમાડવા જેવા લોકોને ગમાડે છે, ગમાડવા જેવાનો ત્યાગ કરે છે, તે મૂર્ખ છે.

🌟૧૦૦. જે દુર્જનનો આદર સત્કાર કરતો નથી, તેને યશ અને મહત્તા મળે છે.

🌟૧૦૧. ધન, પુત્ર, સદગુણી પત્ની, આજ્ઞાંકિત પુત્ર, નિરોગી શરીર અને વિદ્યા – સુખ આપે છે.

🌟૧૦૨. સુપાત્રને દાન આપવું, એ ધનની પ્રતિષ્ઠા છે.

🌟૧૦૩. બધાં જ ‘ઘા’ની દવા છે, પણ કટુવાણીના ‘ઘા’ની કોઈ દવા નથી.

🌟૧૦૪. બુદ્ધિથી પાર પડાતાં કાર્યો શ્રેષ્ઠ, બળથી મઘ્યમ અને કપટથી અધમ હોય છે.

🌟૧૦૫. બોલવા કરતાં મૌન શ્રેષ્ઠ છે અને મૂંગા રહેવા કરતાં, સાચું બોલવું શ્રેષ્ઠ છે.

🌟૧૦૬. એકલું અટૂલું ઊગેલું સુદ્દઢ મૂળવાળું વૃક્ષ પણ ઊખડે છે, તેવું માણસનું પણ છે.

🌟૧૦૭. યાન, વિગ્રહ, આક્રમણ, આસન, સંધિ, શત્રુતા, સમાશ્રય એ રાજનીતિ છે.

🌟૧૦૮. જે તદ્દન નિઃસ્વાર્થ ભાવે સેવા કરે છે, તેને અનાયાસે અપાર સુખ મળે છે. 

vadodara

*જાણો વડોદરા શહેર વિષે...*

🦚🍁🌳 🦚🍁🌳🌹💐

(૧.) બાર પુરા એટલે 

૧. બાવામાનપુરા, 

૨. જહાંગીરપુરા, 

૩. સુલતાનપુરા, 

૪. બુરહાનપુરા (જે પાછળથી વિકૃત રૂપે બરાનપુરા ઉચ્ચારાતું થયું. ), 

૫. યાકુતપુરા એ પાંચ મુસ્લિમકાળના છે. 

  એ પછી મરાઠાઓના યુગમાં 

૧. રાવપુરા, 

૨. બાબાજીપુરા, 

૩. આનંદપુરા, 

૪. ફત્તેહપુરા, 

૫. શિયાપુરા, 

૬. ગણપતપુરા, (નવાપુરા / કંગાલપુરા /મહેબુબપુરા એ ગણપતપુરાની બાજુમાં જ છે એટલે એનો જ ભાગ ગણાતાં) 

૭. કાલુપુરા, 

આમ મુસ્લિમકાળના ચાર દરવાજાની અંદરના પાંચ અને મરાઠાકાળના દરવાજાની બહારના સાત મળી બાર પુરા મરાઠાઓના આગમન પછી...

(૨.) શહેરમાં જે વ્યકિત પોતાને નાદાર કે દેવાળિયો જાહેર કરે એને શહેર છોડી શહેરની બહાર વસાવાયેલ ફત્તેહપુરામાં વસવાની છૂટ હતી. જેથી એની સામે લેણદાર ફરિયાદ કરી શકે નહીં એવો કાયદો હતો. એમ કહેવાય છે.

(૩.) જેઠી એટલે ગુજરાતના મોઢ બ્રાહ્મણો. વાસ્તવમાં એ અખાડો વજ્રમુષ્ટિનો અખાડો ગણાતો. જે આજે પણ પિતાંબર પોળની પાસે છે. મુસ્લિમો એ અખાડાને 'બજરમુઠિયા'નો અખાડો કહેતાં.

(૪.) વાંદરિયા બુરજનું મૂળ મુસ્લિમ નામ 'બહાદુર બુર્જ' હતું. અને એ સંખેડા-બહાદુરપુર તરફ જવાના માર્ગે હોવાથી તે નામ મુસ્લિમ શાસનકાળથી કિલ્લાના બુરજને આપવામાં આવ્યું હતું

(૫.) મિયાં મહંમદની વાડી એ અતિ પ્રસિદ્ધ સ્થાન મુસ્લિમ શાસનકાળથી છે. રામ તળાવ અને મહંમદ તળાવ એ બે તળાવ ગાજરાવાડી વિસ્તારમાં હતાં. એમાંથી મહંમદ તળાવ એ એક પ્રસિદ્ધ સંતના નામે હતું. મહંમદ તળાવ પાસેની ટેકરી પર જ્યાં પુષ્કળ પ્રમાણમાં સાપ-વિંછી થતાં ત્યાં આ સંત રહેતાં હતાં અને એ સોનું બનાવવાનું જાણતાં અને દરરોજ સવા મણ સોનું બનાવતાં હતાં એમ વિનાયક સદાશિવ વાકસકર નામના લેખકે નોંધ્યું છે. આ ટેકરી રામ તળાવ અને મહંમદ તળાવની વચ્ચે હતી. મહંમદ તળાવને ૨૦૦૨ના તોફાનો પછી મહાદેવ તળાવ નામ આપવાનો પ્રયાસ થયો.

(૬.) ઘુઈયાનો દરવાજો એટલે ગોયા તલાવડી તરફનો દરવાજો. ગોયાગેટ. એ મુસ્લિમ શાસનકાળના વખતના કિલ્લાઓ દરવાજો ગણાતો. એની પાસે પ્રતાપનગર રેલવે સ્ટેશન બન્યું. એટલે એ પ્રતાપનગર મરાઠીકાળમાં બન્યું

(૭.) મડધા-બારી: ખબર લાવનાર અને લઈ જનાર માણસ એટલે મડઘો. એ મુસ્લિમોની એક જાતિ પણ છે. એટલે એવા માણસો સંદેશો રાજ સુધી પહોંચાડી કે લઈ જઈ શકે એવો કોટને લગતો નાનો દરવાજો એ મડઘા-બારી. આવું કામ કરનારા લોકો હતાં. કદાચ એટલે જ પ્રતાપ મડધાની પોળ એવું નામ પડ્યું હોય. અથવા બાજવાડામાં જે કોટ તૂટી ગયો છે ત્યાં આવો ગુપ્તરસ્તો હોવો જોઈએ. એટલે ગરબામાં એ બારીએ થઈને શહેર જોવા જવાની વાત કહેવામાં આવી હોય.

(૮.) ભેંસાણા ભાગોળ: ગોયા દરવાજા તરફનો આ વિસ્તાર નવાપુરાથી પોલોગ્રાઉન્ડ તરફ વિસ્તરતો હતો. એ પ્રાચીન વટપદ્રકની દક્ષિણ સીમા હતી. મુસ્લિમ કાળમાં એ શહેર બહાર ગણાતી ભાગોળ હતી. આજે જ્યાં બગીખાના વગેરે વિસ્તાર છે ત્યાં ભેંસાણા - મહાસેનક તળાવ પાસે ગુનેગારોને મૃત્યુદંડ આપવાની જગ્યા હશે એનો ઉલ્લેખ અહીં કરાયો છે. નવમી સદીના ઉલ્લેખોમાં પોલોગ્રાઉન્ડ પાસેના આ તળાવ પાસે પીર અમીન તાહેર ગઝનવી શહીદ થયાં હતાં એમના નામથી પીર અમીન તાહેર પરથી પીરામીતાર એવો વિકૃત ઉચ્ચાર થતાં પીરામીતાર વિસ્તાર બન્યો.

(૯.) પરું બાબાજી : એ ગાયકવાડીમાં થયેલાં બાબાજી આપાજી ફણસે ના નામે છે. છે પાછળથી બાબાજીપુરા તરીકે પ્રસિદ્ધ થયું.

(૧૦.) ડાડિયું બજાર એટલે પ્રાચીન વટપદ્રકની પૂર્વ સીમાનો વિસ્તાર અને મુસ્લિમ શાસકોએ બનાવેલ વડોદરાનો પશ્ચિમનો છેવાડાનો વિસ્તાર. એટલે આજનું દાંડિયાબજાર. સયાજીરાવ ત્રીજાએ પોતાના રાજ્યનો વિસ્તાર કર્યો ત્યારે મરાઠાઓની મોટાભાગની વસ્તી અહીં વસાવી હતી. લક્ષ્મીવિલાસ પણ પાછળથી આ વિસ્તારની પાસે બંધાયો એ ઘટના ગરબો રચાયા પછીની છે. એટલે રાજમહેલનો ઉલ્લેખ નથી. પણ એ વિસ્તારમાં મરાઠી વસતાં હશે તેથી ગરબામાં આ વિસ્તારનો ઉલ્લેખ છે. મહારાષ્ટ્રમાં પણ દાંડેબજાર હોય છે... એનું દાંડિયાબજાર થયું છે.

(૧૧.) વડોદરાના રાજવી આનંદરાવ ગાયકવાડના નામથી કોઠી કચેરી આગળ આનંદપુરા વસ્યું હતું. જ્યાં આજે પણ મરાઠી વસ્તી અને સરકારી પ્રેસ છે. આ વિસ્તારમાં ગાયકવાડના અધિકારીઓ પણ રહેતાં. કર્નલ ફેરને ઝેર આપવામાં આવ્યું એ કેસના વકીલ સાર્જન્ટે બેલેન્ટાઈનનું મકાન પણ અહીં જ હતું.

(૧૨.) રાવપુરા ગાયકવાડીમાં વિકસ્યું અને રાવજી આપાજી ફણસે ના નામથી રાવપુરા તરીકે ઓળખાયું. ગાયકવાડના મરાઠી સરદારને નવાબવાડો, મીરસાહેબનૌ વાડો, આંબેગાંવકરનો વાડો, ખર્ચીકરનો વાડો એ આ વિસ્તારમાં અપાયા હતાં

(૧૩.) ચીમનાબાઈ રાવપુરા ટાવરથી દક્ષિણ દિશામાં એક ફલાંગના રસ્તા પર નાગરવાડા પાસે બહુચરાજી માતાનું મંદિર છે પહેલાં બેગડાઈ માતાનું મંદિર કહેવાતું હતું. કારણ એ મંદિર મહેમૂદ બેગડાની માલિકીનું હતું.

(૧૪.) સુરસાગર ગૌઘાટ : શહેરના  સરસિયા તળાવ અને બીજા તળાવોનું પાણી વધી જાય તો તે ન્યાયમંદિરની સામેના કાંઠા નીચેના કમાન જેવા દરવાજાઓમાંથી સુરસાગરમાં આવતું હતું આવી કમાનો પ્રતાપ ટોકીઝ પાસેના કાંઠા નીચે પણ છે. હવે સુરસાગરનું નવીનીકરણ કરવામાં આવી રહ્યું છે ત્યારે એ ઐતિહાસિક ધરોહર નષ્ટ ના થાય તો સારું. એ પાણીના નિકાલની વ્યવસ્થા છે.. પૂર્વના તળાવનું પાણી સુરસાગરમાં આ કમાનો દ્વારા ઠલવાતું અને પછી દાંડિયાબજારના કાંસ દ્વારા વિશ્વામિત્રીમાં ઠલવાતું હતું. હવે સુરસાગરની ચારે તરફ કૉંક્રિટની દિવાલો ચણાઈ રહી હોવાથી આ કમાનો પુરાઈ જશે. સુરસાગર બનાવવામાં આવ્યું ત્યાં પહેલાં ચંદન તલાવડી હતી. એના દક્ષિણ અને ઉત્તર કાંઠે કુતુબપુરા અને અમીનપુરા નામના વિસ્તારો હતાં.

(૧૫.) માંડવી: ઈ. સ. ૧૫૧૧ ગુજરાતનો સુબો ખલીલખાન મુઝફ્ફરશાહ (બીજો) નામ ધારણ કરી ગુજરાતની ગાદીએ બેઠો ત્યારે તેણે પ્રાચીન વટપદ્રકની પૂર્વ દિશામાં દૌલતાબાદ નામનું શહેર વસાવી આઠસો ચોરસ મીટરની લંબાઈ-પહોળાઈ ધરાવતો કિલ્લો બનાવ્યો હતો. એની ચારે તરફ ઈંટ, ચુના અને પત્થરોનો ઉપયોગ કરી અમદાવાદના કિલ્લાથી પણ મજબુત કોટ અને છ દરવાજા બનાવ્યાં હતાં. એમાંના ચાર દરવાજા અતિ પ્રસિદ્ધ છે. જ્યારે બાકીના બે દરવાજા ગંજખાના દરવાજા અને ઘુઈયા (ગોયા) દરવાજા એટલાં પ્રસિદ્ધ થયાં નહતાં. આમ ગાયકવાડ પહેલાંનું વડપદ્રક એ અકોટાથી દાંડિયાબજાર અને લાલબાગથી નિઝામપુરા સુધીનો વિસ્તાર જ્યારે મુગલકાલીન દૌલતાબાદ કે બડૌદા જેને મરાઠાઓએ જીતીને બડૌદે કહ્યું. એ બડૌદા કે વડોદરા શહેર ચાર દરવાજાની વચ્ચે હતું. વચ્ચે માંડવીની લાકડામાંથી બનાવેલી માંડવી હતી. આ માંડવીની આસપાસ ગોવિદરાવ ગાયકવાડના વખતમાં બજાર હતું. ઈ. સ. ૧૮૪૯માં ગણપતરાવ ગાયકવાડના વખતમાં પણ ત્યાં બજાર હતું. ગણપતરાવ ગાયકવાડે ત્રીજો માળ ઊભો કરી માંડવી પર ઈ. સ. ૧૮૫૬માં ઘડિયાળ મુકાવ્યું હતું. મૂળમાં ઈ. સ. ૧૫૧૧મી એટલે સોળમી સદીની આ ઈમારતનો  માલ્હોજી ગાયકવાડે પણ અઢારમી સદીમાં જિર્ણોદ્ધાર કરાવ્યો હતો. અને એ અંગેનો શીલાલેખ ઈમારતના ઈશાન ખુણાના પીલર ઉપર લગાડ્યો હતો. ત્યાર બાદ લગભગ ૧૯૬૦-૬૨માં વડોદરા કોર્પોરેશને ફરી એમાં રિનોવેશન કરાવ્યું હતું. વર્તમાન સત્તાધિશો દ્વારા ફરી એના રિનોવેશનનું કામ કરાવવામાં આવી રહ્યું છે.

(૧૬.) ચૉપાટ જેવા રસ્તા એટલે કહેવાયું છે કે ચાર દરવાજાનું અંતર મધ્યના માંડવી સુધી ચારે દિશામાં સરખું ચોપાટ જેવું છે. એની રચના એ રીતે કરાઈ છે

(૧૭.) પાણીને દરવાજે : સયાજીરાવ ત્રીજાએ આજવા સરોવર ખોદાવ્યું એ વડોદરાનું દૌલતાબાદ નામ હતું ત્યારે પહેલાં પાણી દરવાજા બહાર આવેલ ગોમતી, રામ, રાજે, તુલસી, ધોબી, સુલતાન, અજબ એવા વીસ તળાવો હતાં જ્યાંથી પાણીની જરૂરિયાત સંતોષાતી. મોટા ભાગના તળાવો એ દરવાજા પાસે હોવાથી પાણી દરવાજો કહેવાયો... અંગ્રેજોએ એને પાણીગેટ કર્યું.

(૧૮.) લહેરીપુરા : મુસ્લિમ શાસન પછી પાણીગેટ, ચાંપાનેર અને ગેંડીગેટ કરતાં સુરસાગરને કારણે ખાણીપીણી અને મોજશોખના વિસ્તાર તરીકે આ લહેરીપુરા દરવાજાનો વિકાસ એટલે પણ થયો હશે કે ગાયકવાડી પછી પૂર્વ દિશામાં સૌથી વધુ વિસ્તારો વિકસ્યાં.એટલે બંને તરફની પ્રજા અહીં આવતી હશે. 

(૧૯.) યાકુતપુરા પાસેના દરવાજાને ચાંપાનેરી દરવાજો એટલે કહેવાયો છે કે મહેમૂદ બેગડાએ વસાવેલ ચાંપાનેર દૌલતાબાદ - વડોદરામાંથી એ દરવાજાથી જવાતું હતું.

(૨૦.) રાજ રાજેશ્વર શિવાલય મોટા સયાજીરાવના માતૃશ્રી ગહેનાબાઈએ બંધાવ્યું હતું

(૨૧.) બલદેવજી : એ પુષ્ટિ સંપ્રદાયનું મંદિર જે પાછળથી કલ્યાણરાયનું મંદિર કહેવાતું થયું. આ મંદિર (બલ) દાઉજીનું મંદિર અગાઉ કહેવાતું હતું. એમાં કલ્યાણજીનું સ્વરૂપ પધરાવાયું ત્યારથી નવું નામ મળ્યું.

(૨૨.) પુંઢરીનાથ: પંઢરીનાથનું મંદિર પણ ગહેનાબાઈએ બનાડાવ્યું હતું

(૨૩.) ખુશાલચંદ, શામળ બહેચર, લલ્લુ બહાદર એ શાહુકારો ગાયકવાડને નાણા ધીરનાર શરાફો હતા એમના નામની પોળો છે. હરિદાસ અને ભક્તિદાસ એ બે ભાઈઓને મદ્રાસથી લાવી ગાયકવાડે વસાવ્યાં હતાં. લલ્લુ બહાદર ઘોડાઓના શોખીન હતા. એટલે એવી કહેવત પડી હતી કે "લલ્લુ બહાદરનું ઘોડું, રતનજીનું રોડું અને હરિભક્તિનું પૃણ્ય" હરિદાસ-ભક્તિદાસ એ બે ભાઈ દાનવીર હતા.....

🍁🦚🍁🌳🍁🌳

पंचांगुली साधना- PANCHANGULI SADHNA

पंचांगुली साधना- PANCHANGULI SADHNA

पंचांगुली साधना

PANCHANGULI SADHNA

भविष्य ज्ञान के लिए यह एक सात्विक साधना है। परन्तु इसके वाममार्गी रूप भी हैं। यहां हम कहना चाहते हैं कि भविष्य के ज्ञान हेतु कर्णपिशाचनी साधना एवं इन साधनाओं में उद्देश्य ही समान है। शक्तियां समान नहीं हैं।

ध्यान मन्त्र:

'ॐ पंचागुली महादेवी श्री सीमन्धर शासने।

अधिष्ठात्री करस्यासौ शक्तिः श्री त्रिदशेशितुः॥'

मन्त्र:

'ॐ नमो पंचागुंली परशरी परशरी माताय

मंगल वशीकरणी लोहमय दण्डमाणिनी चौंसठ काम-

विहडनी रणमध्ये राउलमध्ये दीवानमध्ये भूतमध्ये

प्रेतमध्ये पिशाचमध्ये झोरिंगमध्ये डाकिनीमध्ये

शंखिनीमध्ये यक्षिणीमध्ये दोषेणीमध्ये, शेरनीमध्ये

गुणीमध्ये गारुणीमध्ये विवारीमध्ये दोषमध्ये दोषा-

शरणमध्ये दुष्टमध्ये घोरकष्ट मुझ उपरे बुरो जो कोई

करावे जड़े जड़ावे तत चित्ते तस माथे श्री माता

श्री पंचागुंली देवी तणो वज्र निर्धार पड़े ॐ ठं ठंठं स्वाहा।'

विधि-

यह साधना किसी भी शुभ तिथि से प्रारम्भ करनी चाहिए। वैसे हस्त, मार्गशीर्ष एवं फाल्गुन नक्षत्र निर्देशित हैं। इस मन्त्र का सुबह, दोपहर, अर्धरात्रि में निर्भय होकर जाप करें एवं

पंचांगुली यन्त्र

पंचांगली देवी को एक पान का पत्ता, उसके ऊपर कपूर, कपूर के ऊपर बताशा एवं दो रखकर कपुर में आग लगायें एवं मां भगवती को समर्पित करें। ऐसा करने में पंचांगली प्रसन्न होकर साधक को भूत, भविष्य, वर्तमान बताने की सिद्धि प्रदान करती हैं और या किसी के भी चेहरे को देख, भूत, भविष्य बताने में सम्पूर्णता, सफलता हासिल कर लेता है। विधि प्रतिदिन की है। 108 दिन में सफलता मिलती है।

पंचांगुली साधना (द्वितीया)

साधना विधि:

1. इस विधि में 'पंचांगुली यन्त्र' एवं 'स्फटिक माला' में विधि से प्राण-प्रतिष्ठा का अनुष्ठान करें।

2. पंचांगुली साधना ब्रह्ममुहूर्त से ही करनी चाहिए।

3. पंचांगुली साधना 108 दिन की साधना है। स्थान शान्त, पवित्र, निर्जीव होना चाहिए।

4. मुख पूर्व दिशा में और आसन तथा वस्त्र पीले धारण करने चाहिए।

5. फिर पंचांगुली देवी का यन्त्र स्थापित कर दें एवं इसे किसी ताम्र प्लेट में रखें।

6. यन्त्र पर कुमकुम से 'स्वस्तिक' का चिह्न बनायें।

7. गणपति पूजन के उपरान्त षोडशोपचार विधि से यन्त्र का विधिवत् पूजन करें।

ध्यान मन्त्र:

ॐ भूर्भुवः स्वः श्री पंचांगुली देवीं ध्यायामि।

आवाहन मन्त्र:

ॐ आगच्छागच्छ देवेशि त्रैलोक्य तिमिरापहे।

क्रियमाणां मया पूजां गृहाण सुरसत्तमे॥

ॐ भूर्भुवः स्वः श्री पंचांगुली देवताभ्यो नम: आवाहनं समर्पयामि।

आसन मन्त्र:

रम्यं सुशोभनं दिव्यं सर्व सौख्यं करं शुभम्।

आसनंच मया दत्तं गृहाण परमेश्वरि॥

ॐ भूर्भुव: स्व: श्री पंचांगुली देवताभ्यो नमः आसनं समर्पयामि।

स्नान मन्त्र:

गंगा सरस्वती रेवा पयोष्णी नर्मदा जलैः।

स्नापिताऽसि मया देवि तथा शान्तिं कुरुष्व मे॥

पयस्नान मन्त्र:

कामधेनु समुत्पन्नं सर्वेषां जीवनं परम्।

पावनं यज्ञ हेतुश्च पयः स्नानार्थमर्पितम्॥

दधिस्नान मन्त्र:

पयसस्तु समुदभूतं मधुराम्लं शशिप्रभम्।

दध्यानीतं मया देवि स्नानार्थं प्रति गृह्यताम्॥

मधुस्नान मन्त्र:

तरुपुरुष समुदभूत सुस्वादु मधुर मधु।

तेजः पुष्टिकर दिव्यं स्नानार्थ प्रति गृह्यताम्॥

घृतस्नान मन्त्र:

नवनीत समुत्पन्नं सर्वसन्तोष कारकम्।

घृतं तुभ्यं प्रदास्यामि स्नानार्थं प्रति गृह्यताम्॥

शर्करास्नान मन्त्र:

इक्षुसार समुद्भूता शर्करा पुष्टिकारिका।

मलापहारिका दिव्या स्नानार्थं प्रति गृह्यताम्॥

वस्त्र मन्त्र:

सर्वभूषाधिके सौम्ये लोक लज्जा निवारणे।

मयोपपादिते तुभ्यं वाससी प्रति गृह्यताम्।।

गन्ध मन्त्र:

श्रीखण्ड चन्दनं दिव्यं गन्धाढ्यं सुमनोहरम्।

विलेपनं सुरश्रेष्ठि चन्दनं प्रति गृह्यताम्॥

अक्षत मन्त्र:

अक्षताश्च सुरश्रेष्ठि कुकुमाक्ता सुशोभिता।

मया निवेदिता भक्त्या गृहाण परमेश्वरि ॥

पुष्प मन्त्र:

ॐ माल्यादीनि सुगंधीनि मालत्यादीनि वै विभे।

मयोपनीतानि पुष्पाणि पीत्यर्थं प्रति गृह्यताम्॥

दीप मन्त्र:

साज्यं च वर्तिसंयुक्तं वहिना योजितं मया।

दीपं गृहाण देवेशि त्रैलोक्य तिमिरापहे॥

नैवेद्य मन्त्र:

नैवेद्यं गृह्यतां देवि भक्तिं मे चला कुरु।

ईप्सितं मे वरं देहि परत्रेह परां गतिम्॥

दक्षिणा मन्त्र:

हिरण्यगर्भ गर्भस्थं हेमबीजं विभाविसोः।

अनन्त पुण्य फलदमतः शांतिं प्रयच्छ मे॥

विशेषार्थ्य मन्त्र:

नमस्ते देवदेवेशि नमस्ते धरणीधरे।

नमस्ते जगदाधारे अर्घ्यं च प्रति गृह्यताम्।

वरदत्वं वरं देहि वांछितं वांछितार्थदं।

अनेन सफलार्धेण फलादऽस्तु सदा मम।

गतं पापं गतं दुःखं गतं दारिद्रयमेव च।

आगता सुख सम्पत्तिः पुण्योऽहं तव दर्शनात्॥

हाथ में जल लेकर मन्त्र जप करने का संकल्प करें। आगे दिये गये पंचांगुली मन्त्र का 'स्फटिक

माला' से 7 दिन तक जप करें।

मन्त्र:

ॐ ठं ठं ठं पंचांगुलि भूत भविष्यं दर्शय ठं ठं ठं स्वाहा।

पंचांगुली साधना (तृतीया)

इस विधि में शयन, ब्रह्मचर्य, नित्य स्नान, गुरु सेवा, नित्य पूजा, देवतार्चन, निष्ठा एवं पर

पवित्रता रखी जाती है। पूजन कार्य प्रारम्भ करने से पूर्व मुख शुद्धि जरूरी है। अशुद्धि तीन प्रकार की होती है।

कुआहार, असत्य वचन और कटुता। मुख शोधन के बाद मुख्य मन्त्र का ग्यारह बार उच्चारण करना चाहिए। मन्त्र निम्न है-

श्री दुर्गा : ऐं ऐं ऐं।

श्री बगलामुखी : ऐं ह्रीं ऐं।

श्री मातंगी : ॐ ऐं ऊं।

श्री लक्ष्मी :श्रीं।

श्री त्रिपुरसुन्दरी :श्री ॐ श्रीं ॐ श्रीं ॐ।

श्री धनदा . : ॐ धूं ॐ।

श्री गणेश : ॐ गं।

श्री विष्णु : ॐ हं।

श्री पंचांगुली : ऐं ऐं ऐं।

पूरे मन्त्र को शिलारस, कपूर, कुम्कुम, खम और चन्दन समभाग लेकर लिखें। फिर इसका षोडशोपचार पूजन करने के बाद दूध, घी, मधु, शर्करा और जल के मिश्रण में छोड़ दें और पूरे अनुष्ठान पर्यन्त उसी में रहने दें। इस प्रकार मन्त्र सिद्ध हो जाता है।

ध्यान:

'पंचांगुली महादेवी श्री सीमन्धर शासने।

अधिष्ठात्री करस्यासौ शक्तिः श्री त्रिदेशेशितः॥

मन्त्र:

'ॐ नमो पंचांगुली पंचांगुली परशरा परशरी माता

मंगल वशीकरणी लोहमय दण्डमणिनी चौंसठ काम-

विहडंनी रणमध्ये राउलमध्ये शत्रुमध्ये दीवानमध्ये भूतमध्ये

प्रेतमध्ये पिशाचमध्ये झोटिंगमध्ये डाकिनीमध्ये

शंखिनीमध्ये यक्षिणीमध्ये दोषेणीमध्ये शकनीमध्ये

गुणीमध्ये गारुणीमध्ये विनारीमध्ये दोषमध्ये दोषा-

शरणमध्ये दुष्टमध्ये घोर कष्ट मुझ ऊपरे बुरों जो कोई

करावे जड़े जड़ावे तत चिन्ते चिन्तावे तस माथे श्री माता

श्री पंचांगुली देवी तणो वज्र निर्धार पड़े ॐ ठं ठंठं स्वाहा।'

गणपति पूजन, कलश पूजन, नवग्रह पूजन करें।

ध्यान:

पंचांगुली महादेवी।

श्री सीमन्धर शासने।

अधिष्ठात्री करस्यासौ।

शक्तिः श्री त्रिदशेशितुः॥

फिर न्यास करें-

न्यास:

ॐ परशरि मूर्तये नमः शिरसि।

मयगले नमः मुखे।

सुन्दरयै नमः हृदि।

ऐं बीजाय नमः गुहो।

सौं शक्तये नमः पादयो।

क्लीं कीलकाय नम: नाभौ।

विनियोगाय नमः सर्वांगे।

करन्यास:

ॐ ह्रीं अंगुष्ठाभ्यां नमः।

ॐ श्रीं तर्जनीभ्यां नमः।

ॐ क्रीं मध्यमाभ्यां नमः।

ॐ आं अनामिकाभ्यां नमः।

ॐ सौं कनिष्ठिकाभ्यां नमः।

ॐ ह्रीं श्रीं सौं करतलकर पृष्ठाभ्यां नमः।

हृदयादिन्यास:

ॐ ह्रीं हृदयाय नमः।

ॐ श्रीं शिरसे स्वाहा।

ॐ क्रीं शिखायै वषट्।

ॐ आं कवचाय हुम्।

ॐ सौं नेत्रत्रयाय वौषट्।

ॐ ह्रीं श्रीं सौं अस्त्राय फट्।

ध्यान मन्त्र:

ॐ भूर्भुवः स्वः श्री पंचांगुली देवीनम् ध्यायामि॥

आवाहनम्:

ॐ आगच्छागच्छ देवेशि त्रैलोक्य तिमिरापहे।

क्रियमाणां मया पूजां गृहाण सुरसत्तमे॥

ॐ भूर्भुव: स्व: श्री पंचांगुली देवताभ्यो नम: आवाहनं समर्पयामि।

आसनम्:

रम्यं सुशोभनं दिव्यं सर्वं सौख्यं कर शुभम्।

आसनंच मया दत्तं गृहाण परमेश्वरि॥ ।

ॐ भूर्भुव: स्व: श्री पंचांगुली देवताभ्यो नमः आसनं समर्पयामि।

पाद्यम्:

उष्णोदकं निर्मलंच सर्व सौगन्ध संयुक्तम्।

पाद प्रक्षालनार्थाय दत्तं ते प्रति गुह्यताम्॥

ॐ भूर्भुवः स्वं पंचांगुली देवताभ्यो नमः पाद्य समर्पयामि।

अय॑म्:

ॐ अर्ध्य गृहाण देवेशि गन्ध पुष्पाक्षतैः सह।

करूणां करु में देवि गृहणायं नमोस्तुते ।।

आचमनीयम्:

सर्व तीर्थ समायुक्तं सुगन्धि निर्मलं जलम।

आचमन्यतां मया दत्तं गहीत्वा परमेश्वरी॥

दहीस्नानम्:

पयसस्तु समुद्रभूतं मधुराम्लं शशिप्रभम्।

दध्यानीतं मया देव स्नानार्थं प्रति गृह्यताम्॥

घृतस्नानम्:

नवनीत समुत्पन्नं सर्वसन्तोष कारकम्।

वत तुभ्यं प्रदास्यामि स्नानार्थं प्रतिगृह्यताम्॥

मधुस्नानम्:

तरुपुष्प समुद्भूतं सुस्वादु मधुरं मधु।

तेजः पुष्टिकरं दिव्यं स्नानार्थं प्रति गृह्यताम्॥

शर्करास्नानम्:

इक्षुसार समुद्भूता शर्करा पुष्टिकारिका।

मलापहारिका दिव्या स्नानार्थं प्रति गृह्यताम्॥

पंचामृत स्नानम्:

पयो दधि घृत पंच मधुशर्कर यान्वितम्।

पंचामृतं मयानीतं स्नानार्थं प्रति गृह्यताम्॥

वस्त्रम्:

सर्वभूषाधिके सौम्ये लोक लज्जा निवारिणे।

मयोपपादिते तुभ्यं वाससी प्रति गृह्यताम्॥

यज्ञोपवीत:

नवभिस्तन्तुभिर्युक्तं त्रिगुणं देवता मयम्।

उपवीतं मया दत्तं गृहाण परमेश्वरि ॥

कर्पूरार्तिक्यम्:

ॐ आराति पार्थिवऽरजः पितुर प्रायिधामभिः।

दिवः सदाऽसि बृहती वितिष्ठ स आत्वेष वर्तते नमः।

जुपम्:

वनस्पति रसोद्भूतो गन्धाढ्यो गन्ध उत्तमः।

आधेयः सर्वदेवानां धूपोऽयं प्रति गृह्यताम्॥

दीपम्:

आज्यं च वर्तिसंयुक्तं वन्हिनां योजित मया।

दीपं गृहाण देवेशि त्रैलोक्य तिमिरा पह॥

नैवेद्यम्:

नैवेद्यं गृह्यतां देवि भक्तिं मे ह्यचलां कुरु।

ईप्सितं मे वरं देहि परत्रेह परां गतिम्।।

ताम्बूलम्:

पूंगीफलं महाद्दिव्यं नगवल्ली दलैर्युतम्।

एलादि चूर्ण संयुक्तं ताम्बूलं प्रति गृह्यताम्॥

अखण्ड फलम्:

इदं फल मया देवि स्थापितं पुरतस्तव।

तेन मे सफला वाप्तिर्भवेज्जन्मनि जन्मनि।

प्राण प्रतिष्ठा:

ॐ अस्य श्री प्राण प्रतिष्ठा मंत्रस्य ब्रह्य महेश्वरा ऋषयः ऋग्यजु सामानि छन्दासि।

क्रियामय वपुः प्राण शक्तिदेवता। आंबीजम्। ह्रीं शक्तिः। क्रौं कीलम्। प्राण प्रतिष्ठिापनेवि

नियोग।

ॐ ब्रह्य विष्णु महेश्वरा ऋषिभ्यो नमः शिरसि।

ऋग्यजुः सामच्छन्दोभ्यो नमः मुखे।

प्राणशक्त्यै नमः हृदये।

आं बीजाय नम: लिंगे।

ह्रीं शक्त्ये नमः पादयो।

क्रौं कीलकाय नमः सर्वांगेषु।

संकल्प:

ॐ अद्य कृतैतत्पुण्याह वाचन कर्मणः सांगता सिध्यर्थ तत्सम्पूर्ण फल प्राप्त्यर्थ च पुण्याह वाचकेभ्यो ब्राह्मणेभ्यो यथा शक्ति मनसोद्दिष्टां दक्षिणां विभज्य दातु मवभुत्सजे।

कलश पूजा:

- जमीन पर कुम्कुम का स्वस्तिक बनाकर उस पर कलश रखें। फिर उसमें धान्य डालें। उस पर नारियल रखकर रक्त वस्त्र वेष्टित करें।

सरितः सागरा: शैलास्तीया॑नि जलदा नदः।

एते त्वा मभिषिचंतु धर्म कामार्थ सिद्धये।

सर्वेषु धर्मकार्येषु पत्नी दक्षिणतः शुभाः।

अभिषेके विप्र पाद प्रक्षालने चैव वामतः॥

आदित्यः वसवो रुद्रा विश्वे देवा मरुद्गणा।

अभिषिश्चन्तु ते सर्वे कामार्थ सिद्धये।

अमृताभिषेकोऽस्तु

इसके उपरान्त कालज्ञान मन्त्र का पाठ करने का विधान है। यह पाठ पंचांगुली साधना में एक बार ही करें।